دشمن امام حسن  (ع) معاویه ودشمن امام حسین (ع) یزید بود . برای روشن شدن تفاوت  میان این پسر و پدر ، گواهی تاریخ که پسر را «کودنی احمق » و پدر را «سیاست بازی تیزبین » متظاهرو فرصت طلب معرفی کرده است ، کافی است .

حدس امام حسن (ع) در مورد فرجام کار خود با دشمن تاریخی اش معاویه کاملا معقول بود . به گمان قوی دنباله این جنگ به بزرگترین فاجعه و قاطع ترین ضربه ها به اسلام و مسلمانان می انجامید و با نابودی همه شیعیان و آخرین سربازی که دل به اسلام اصیل سپرده بود ، پایان می یافت . معاویه در اجرای این گونه نقشه ها و تصفیه حساب های قدیمی و تاریخی استعدادی عجیب داشت .

دشمن امام حسین چنین نبود و فرجام کارش را چنان نمی دید . او کودکی نازپرورده بود که به هیچ وجه از عهده حل مشکلات ، مهار امواج مخالف و به کاربستن نقشه های وسیع بر نمی آمد . آبرو و اعتبار پدر و پسر یکسان نبود . معاویه خود را از مشاهده گران رسول خدا و نماینده خلفای پیشین در شام می دانست ؛ ولی یزید چنان بی اعتبار بود که اخطل شاعر بدو گفت : حقاکه دین تو دین درازگوش است .....

امام حسین (ع) از اشتباه معاویه مانند هجوم به سرزمین های امن خدا ، روش وی در برابر مواد پیمان صلح ، مسموم کردن و کشتن امام حسن (ع) و یاران صدّیق وی و بیعت گرفتن برای یزید ، بهره برداری کردن و بدین وسیله در برابر افکار عمومی بر قدرت و اصالت خود و انطباق نهضت ضد اموی با موازین اسلام افزود . او همچنین از لغزش های «جانشین معاویه » که در شراب و بوزینه بازی و انواع گناه غرق بود برای دستیابی به هدفش بهره گرفت

                                                                                                                                                                         کوشا آذین فر